|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa
consistat tantum in actu cognitivae. Quia contemplationis finis est
veritas. Sed veritas tantum ad cognitionem pertinet. Ergo vita
contemplativa tantum in operatione cognitivae consistit.
2. Praeterea, vita contemplativa a sanctis otium dicitur; et
philosophus etiam in 10 Ethic. dicit ipsam vacationem. Sed
voluntas est vis motiva. Cum ergo motus otio et vacationi repugnet,
videtur quod vita contemplativa non consistat in actu affectivae, sed
solum in actu cognitivae.
3. Praeterea, proportionantur operationes habitibus. Sed dona quae
perficiunt in vita contemplativa tantum, ad cognitionem pertinent,
scilicet sapientia et intellectus. Ergo vita contemplativa consistit
tantum in cognitione.
1. Sed contra, Isidorus dicit in Lib. differentiarum, quod
contemplativa vita est quae vacans ab omni negotio, in sola Dei
dilectione defigitur. Sed dilectio ad affectivam pertinet. Ergo vita
contemplativa non consistit tantum in cognitione.
2. Praeterea, gustare ad affectum pertinet, sicut videre ad
intellectum. Sed Gregorius dicit, quod contemplativa vita sapore
intimo venturam jam requiem degustat. Ergo contemplativa vita non
consistit tantum in cognitione.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod consistat in operatione rationis. Vita
enim contemplativa est vita humana. Sed humana vita est secundum
operationem humanam. Cum ergo operatio humana sit secundum rationem,
a qua dicitur homo, videtur quod vita contemplativa consistat in
operatione rationis principaliter.
2. Praeterea, vita contemplativa praecipue consistit in cognitione
divinorum. Sed invisibilia Dei per ea quae facta sunt cognoscuntur,
Roman. 1; cognoscere autem ex aliquibus alia, rationis est. Ergo
vita contemplativa praecipue consistit in operatione rationis.
3. Praeterea, Richardus de sancto Victore dicit in libro de
contemplatione: contemplationis nostrae volatus multiformiter
variatur; nunc de inferioribus ad summa ascendit, nunc de superioribus
ad ima descendit; et nunc de parte ad totum, nunc de toto ad partem
discurrit; nunc a majori, nunc a minori argumentum trahit. Sed iste
discursus videtur ad rationem pertinere. Ergo vita contemplativa
principaliter in actu rationis consistit.
1. Sed contra, Bernardus in libro 2 de consideratione dicit, quod
contemplatio in hoc distat a consideratione, quia consideratio ad
inquisitionem magis se habet, contemplatio autem est verus certusque
animi intuitus. Sed intueri est intellectus, inquirere autem
rationis. Ergo contemplativa vita non consistit in actu rationis, sed
intellectus.
2. Praeterea, secundum philosophum in 10 Ethic., secundum vitam
contemplativam communicamus cum Deo. Non autem communicamus cum eo
secundum inquisitionem rationis, sed magis secundum intellectus
intuitum. Ergo contemplativa vita non consistit in actu rationis, sed
intellectus tantum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod omnis actus intellectus ad vitam
contemplativam pertineat. Sicut enim se habet vita activa ad
agibilia, ita se habet contemplativa ad contemplabilia. Sed omnes
actus circa agibilia ad vitam activam pertinent. Ergo omnes actus
intellectus circa intelligibilia ad contemplativam vitam pertinent.
2. Praeterea, vita contemplativa, secundum philosophum in 10
Ethic., in philosophiae consideratione consistit. Sed philosophia
est de omnibus entibus. Ergo omnis operatio intellectus pertinet ad
vitam contemplativam, cum intellectus non sit non entium.
3. Praeterea, Richardus de sancto Victore ponit sex species
contemplationis. Prima est, quando sensibilia per imaginationem
considerantes, in eis divinam sapientiam admiramur. Secunda est,
quando earum rationes inquirimus. Tertia, quando ex visibilibus in
invisibilia ascendimus. Quarta, quando, remota imaginatione, in
solis intelligibilibus versamur. Quinta, quando ea consideramus quae
ex divina revelatione cognoscimus, non humana ratione. Sexta, quando
ea consideramus quibus etiam humana ratio contradicere videtur. Sed in
his speciebus comprehenditur omnis operatio intellectus. Ergo omnis
operatio intellectus ad vitam contemplativam pertinet.
1. Sed contra, Isidorus in Lib. de Sum. bono: contemplativa
vita mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur. Sed non vivit
soli Deo nisi quando Deum solum cogitat. Ergo non omnis operatio
intellectus ad contemplativam vitam pertinet.
2. Praeterea, circa idem videtur esse vita contemplativa et
felicitas contemplativa. Sed felicitas contemplativa est tantum in
consideratione nobilissimi intelligibilis, quod constat Deum esse,
secundum philosophum in 10 Ethic. Ergo vita contemplativa in sola
Dei consideratione consistit.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod vita, secundum quod
nunc loquimur, consistit in operatione cui aliquis principaliter
mancipatur: cujus ratione omnia quae impedire possunt, dimittit; quae
autem adjuvant, quaerit et prosequitur. Hoc autem non potest esse
nisi per voluntatem, cujus est inter opera humana unum prae aliis
acceptare, quidquid sit illud. Voluntas autem cum sit motor omnium
potentiarum animae, oportet quod ad objecta et actus omnium potentiarum
se habeat, prout habent rationem boni: quia unusquisque actus debitus
cujuscumque potentiae est bonum ejus. Et ideo vita contemplativa
consistit in actu cognitivae virtutis praeacceptatae per affectivam.
Sed cum operatio sit quodammodo media inter operantem et objectum,
velut perfectio ipsius operantis, et perfecta per objectum, a quo
speciem recipit; ex duplici parte potest operatio cognitivae
affectari. Uno modo inquantum est perfectio cognoscentis; et talis
affectatio operationis cognitivae procedit ex amore sui: et sic erat
affectio in vita contemplativa philosophorum. Alio modo inquantum
terminatur ad objectum; et sic contemplationis desiderium procedit ex
amore objecti: quia ubi amor, ibi oculus; et Matth. 6, 21: ubi
est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum; et sic habet affectionem vita
contemplativa sanctorum, de qua loquimur. Sed tamen contemplatio
essentialiter in actu cognitivae consistit, praeexigens caritatem
ratione praedicta; unde Gregorius dicit super Ezech.:
contemplativae vitae est caritatem Dei et proximi tota mente retinere,
ab exteriori actione quiescere; ita ut nil jam agere libeat, sed
calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui creatoris animus
inardescat.
Ad primum igitur dicendum, quod finis contemplationis, inquantum
contemplatio, est veritas tantum; sed secundum quod contemplatio
accipit rationem vitae, sic induit rationem affectati et boni, ut
dictum est.
Ad secundum dicendum, quod voluntas non solum est motiva quantum ad
exteriores motus qui vacationi repugnant, sed etiam motuum interiorum,
etiam ipsius intellectus: qui quidem motus aequivoce dicuntur, ut
patet in 3 de anima; sunt enim actus perfecti; et ideo magis
assimilantur quieti quam motui: et propter hoc qui operatur secundum
intellectum, vacare dicitur ab exteriorum actione, ut patet in
praedicta auctoritate.
Ad tertium dicendum, quod habitus contemplativae, quamvis sint in
parte cognitiva, tamen possunt eorum actus a voluntate imperari vel
acceptari; et sic in eis vita contemplativa consistit.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod vita contemplativa consistit in
illa operatione quam homo prae aliis acceptat; unde habet rationem
finis respectu aliarum humanarum operationum, quia aliae propter ipsam
exercentur. Inquisitio autem rationis sicut a simplici intuitu
intellectus progreditur (quia ex principiis quae quis intellectu
tenet, ad inquisitionem procedit), ita etiam ad intellectus
certitudinem terminatur, dum conclusiones inventae in principia
resolvuntur, in quibus certitudinem habent. Et ideo vita
contemplativa principaliter in operatione intellectus consistit; et hoc
ipsum nomen contemplationis importat, quod visionem significat.
Utitur tamen inquisitione rationis contemplativus, ut deveniat ad
visionem contemplationis, quam principaliter intendit; et haec
inquisitio, secundum Bernardum, dicitur consideratio.
Ad primum igitur dicendum, quod homo, inquantum est contemplativus,
est aliquid supra hominem: quia in intellectus simplici visione
continuatur homo superioribus substantiis, quae intelligentiae vel
Angeli dicuntur, sicut animalia continuantur hominibus in vi
aestimativa, quae est supremum in eis, secundum quam aliquid simile
operibus rationis operantur.
Ad secundum dicendum, quod quamvis creaturae visibiles sint via
deveniendi in contemplationem divinorum, tamen in hac via non consistit
principaliter contemplatio, sed in termino viae, ut dictum est.
Ad tertium dicendum, quod Richardus non intendit quod in illis
discursibus principaliter consistat vita contemplativa, sed quia utitur
eis ad suum finem, sicut dictum est.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod vita contemplativa sanctorum
praesupponit amorem ipsius contemplati, ex quo procedit. Unde cum
vita contemplativa consistat in operatione quam quis maxime intendit,
oportet quod sit circa contemplationem maxime amati: hoc autem Deus
est: unde principaliter consistit in operatione intellectus circa
Deum; unde Gregorius, super Ezech., dicit, quod contemplativa
vita ad solum videndum principium anhelat, scilicet Deum.
Nihilominus tamen et contemplativus considerat alia, inquantum ad Dei
contemplationem ordinantur sicut ad finem, puta creaturas, in quibus
admiratur divinam majestatem et sapientiam et beneficia Dei, ex quibus
inardescit in ejus amorem; et peccata propria, ex quorum ablutione
mundatur cor, ut Deum videre possit. Unde et nomen contemplationis
significat illum actum principalem, quo quis Deum in seipso
contemplatur; sed speculatio magis nominat illum actum quo quis divina
in rebus creatis quasi in speculo inspicit. Et similiter etiam
felicitas contemplativa, de qua philosophi tractaverunt, in
contemplatione Dei consistit: quia, secundum philosophum, consistit
in actu altissimae potentiae quae in nobis est, scilicet intellectus,
et in habitu nobilissimo, scilicet sapientia, et etiam objecto
dignissimo, quod Deus est. Unde enim philosophi ultimum tempus vitae
suae reservabant, ut dicitur, ad contemplandum divina, praecedens
tempus in aliis scientiis expendentes, ut ex illis habiliores fierent
ad considerandum divina.
Ad primum ergo dicendum, quod actus vitae activae non habent ex
seipsis ordinem sicut actus vitae contemplativae; unde non potest
dici, simpliciter loquendo, quod consistat in aliquo illorum
principaliter; sed quo ad aliquem consistit principaliter in hoc in quo
ille magis exercitatur; sicut quidam magis insistunt operibus
justitiae, quidam vero operibus temperantiae, et sic de aliis.
Ad secundum dicendum, quod philosophus ibi accipit philosophiam
stricte pro sapientia de divinis, quae speciali nomine philosophia
prima dicitur.
Ad tertium dicendum, quod quamvis illa consideret interdum
contemplativus, non tamen in his principaliter consistit contemplativa
vita.
|
|
