|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod intellectus non sit
donum. Nullum enim donum, secundum quod nunc de dono loquimur, est
nobis a natura. Sed intellectus est nobis naturaliter insitus. Ergo
intellectus non est donum.
2. Praeterea, ea quae sunt unius divisionis, videntur esse unius
rationis. Sed intellectus quandoque dividitur contra voluntatem,
quandoque autem contra rationem. Sed voluntas non est donum neque
ratio. Ergo neque intellectus.
3. Praeterea, Gregorius dicit in principio Moral., quod
intellectus in die suo pascit, dum de auditis mentem illustrat. Ergo
intellectus est ex auditu, sicut et fides. Sed fides non est donum,
sed virtus. Ergo intellectus non est donum.
1. Sed contra est quod dicitur Isai. 11, ubi spiritus
intellectus computatur inter septem dona spiritus sancti.
2. Praeterea, donorum propria est ratio, ut prius dictum est, ut
per ea quis super humanum modum operetur. Sed operatio intellectus
praecipue est supra hominem, ut dicitur in Ethic. Ergo intellectus
maxime debet dici donum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod donum intellectus non habeat aliquem
actum in via. Intellectus enim importat quamdam cognitionem sine
obumbratione: unde Isaac dicit, quod ubi obumbratur intellectus,
oritur ratio. Sed impossibile est quod in statu viae cognoscamus sine
obumbratione phantasmatum, ut philosophus ostendit in 3 de anima.
Ergo intellectus non habet aliquem actum in via.
2. Praeterea, Dionysius dicit, 1 cap. Cael. Hier., quod
impossibile est nobis aliter lucere divinum radium, nisi varietate
sacrorum velaminum circumvelatum. Sed ubicumque est cognoscere per
aliqua velamina, oportet esse collationem, quae non ad intellectum sed
ad rationem pertinet. Ergo non est possibile quod in statu viae sit
nobis intellectus actus.
3. Praeterea, actus intellectus est videre Deum: hoc enim ponitur
in sexta beatitudine, quae ad intellectum refertur. Sed Deum nullus
potest videre in hac mortali carne existens. Ergo in statu viae non
habemus usum intellectus.
4. Praeterea, Augustinus dicit in quodam sermone de timore, quod
intellectus vocatur quo ab omni infirmitate corda mundantur, ut pura
intentio dirigatur in finem. Sed impossibile est in statu viae ab omni
infirmitate corda mundari. Ergo impossibile est in statu viae actum
intellectus esse.
1. Sed contra, habitus ordinatur ad actum. Si ergo actus
intellectus a nobis in via haberi non posset, frustra nobis donum
intellectus daretur.
2. Praeterea, sexta beatitudo ad intellectus donum refertur. Sed
in illa ponitur aliquid pertinens ad statum viae, et aliquid ad statum
patriae. Ergo intellectus habet actum in nobis et quantum ad statum
viae, et quantum ad statum patriae.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod intellectus a sapientia non differat.
Totum enim a parte essentialiter non distinguitur. Sed intellectus
videtur esse totum respectu sapientiae, quae est tantum de Deo, cum
intellectus sit de Deo et spiritualibus creaturis. Ergo intellectus
essentialiter a sapientia non differt.
2. Praeterea, sapientia, ut in littera Magister dicit,
delectationem circa divina experitur. Sed hoc idem videtur ad
intellectum pertinere: in consideratione enim intellectus est maxima
delectatio, sicut dicit philosophus in 10 Ethic. Ergo intellectus
a sapientia non differt.
3. Praeterea, ad eumdem actum non oportet ordinari diversos
habitus, cum habitus distinguantur per actus. Sed tam sapientia quam
intellectus ordinantur ad contemplationem. Cum ergo contemplatio sit
unus actus, videtur quod sapientia et intellectus sit unus habitus.
1. Sed contra est quod dividuntur ex opposito, Isai. 11.
2. Praeterea, dona correspondent virtutibus. Sed alia virtus est
intellectus, et alia sapientia, ut patet in 6 Ethic. Ergo et aliud
est unum donum ab alio.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod intellectus secundum
suum nomen importat cognitionem pertingentem ad intima rei. Unde cum
sensus et imaginatio circa accidentia occupentur quae quasi circumstant
essentiam rei, intellectus ad essentiam ejus pertingit. Unde secundum
philosophum, objectum intellectus est quid. Sed in apprehensione
hujus essentiae est differentia. Aliquando enim apprehenditur ipsa
essentia per seipsam, non quod ad eam ingrediatur intellectus ex ipsis
quae quasi circumvolvuntur ipsi essentiae; et hic est modus
apprehendendi substantiis separatis; unde intelligentiae dicuntur.
Aliquando vero ad intima non pervenitur nisi per circumposita quasi per
quaedam ostia; et hic est modus apprehendendi in hominibus, qui ex
effectibus et proprietatibus procedunt ad cognitionem essentiae rei.
Et quia in hoc oportet esse quemdam discursum; ideo hominis
apprehensio ratio dicitur, quamvis ad intellectum terminetur in hoc
quod inquisitio ad essentiam rei perducit. Unde si aliqua sunt quae
statim sine discursu rationis apprehendantur, horum non dicitur esse
ratio, sed intellectus; sicut principia prima, quae quisque statim
probat audita. Primo ergo modo intellectus potentia est; sed secundo
modo accipiendo, habitus principiorum dicitur. Sicut autem mens
humana in essentiam rei non ingreditur nisi per accidentia, ita etiam
in spiritualia non ingreditur nisi per corporalia, et sensibilium
similitudines, ut Dionysius dicit. Unde fides quae spiritualia in
speculo et aenigmate quasi involuta tenere facit, humano modo mentem
perficit; et ideo virtus est. Sed si supernaturali lumine mens
intantum elevetur ut ad ipsa spiritualia aspicienda introducatur, hoc
supra humanum modum est; et hoc facit intellectus donum, quod de
auditis mentem illustrat, ut ad modum primorum principiorum statim
audita probentur; et ideo intellectus donum est.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod intellectus ad spiritualia
ingreditur dupliciter. Uno modo per viam remotionis, dum a
spiritualibus viam quae in corporalibus invenitur, removet. Alio modo
secundum quod ulterius in ipsa spiritualia defigit intuitum. In statu
ergo viae intellectus ingreditur ad spiritualia primo modo, maxime ad
divina: quia in hoc perficitur cognitio humana secundum statum viae,
ut intelligamus Deum ab omnibus separatum, super omnia esse, ut dicit
Dionysius in Lib. de mystica theologia. Et ad hoc pervenit
Moyses, qui dicitur intrasse ad caliginem, in qua Deus erat,
Exod. 19. Et propter hoc etiam quantum ad statum viae munditia
ponitur in sexta beatitudine, quae pertinet ad depurationem intellectus
ab omnibus corporalibus. Sed ad secundum modum pertingere non possumus
in statu viae, maxime quantum ad Deum; sed hoc erit in patria. Unde
Gregorius super Ezech.: quamdiu in hac carne mortali vivitur,
nullus ita in contemplationis virtute proficit, ut in ipso jam
incircumscripto luminis radio mentis oculos infigat; sed quidquid de
illo modo conspicitur, non est ipse, sed sub ipso est. Hoc tamen
infirmae mentis desiderio satisfacit: quia secundum quod philosophus
dicit in 11 de animalibus, amans in parva comprehensione amati magis
delectatur quam in magna aliorum comprehensione. Et ideo, ut ipse
dicit, illud parum quod de substantiis separatis cognoscere possumus,
plus desideratur et delectat quam quidquid de aliis rebus cognoscimus.
Ad primum ergo dicendum, quod umbra quae in statu viae in intellectu
nostro est, nos impedit ne in divinam essentiam mentis oculos defigere
valeamus.
Ad secundum dicendum, quod Dionysius loquitur quantum ad principium
revelationis divinorum, in qua quasi per sermonem quemdam nobis in
signis et figuris proponuntur; sed ulterius de auditis, sicut per
donum intellectus, mens illustratur.
Ad tertium dicendum, quod videre Deum defigendo intuitum in essentiam
ejus non possumus in statu viae, sed alio modo, ut dictum est in
corp.
Ad quartum dicendum, quod Augustinus nominat infirmitatem humanam
corporalia phantasmata, quae oportet removere per intellectum tendentes
in Deum.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod intellectus videtur nominare
simplicem apprehensionem; sed sapientia nominat quamdam plenitudinem
certitudinis ad judicandum de apprehensis: et ideo intellectus videtur
pertinere ad viam inventionis, sed sapientia ad viam judicii. Sed
quia judicium non potest esse de apprehensis nisi per suprema, quibus
sapiens mente unitur, ut quasi in superiori collocatus de omnibus
judicet, quae quidem unio ad divina per dilectionem est; ideo
sapientia circa divina principaliter est, et habet circa ea
delectationem ex dilectione causatam; intellectus autem est
indifferenter circa omnia apprehensa spiritualia, et delectationem ex
amore ad apprehensa causatam, quantum est in se, non importat.
Ad primum ergo dicendum, quod non eodem modo considerat de Deo
intellectus et sapientia; et ideo sapientia non includitur in
intellectu; sed alio modo, ut dictum est in corp.
Ad secundum dicendum, quod delectatio quae est in actu intellectus,
causatur ex congruentia operationis ad operantem; non autem ex
dilectione ad ea circa quae est operatio, sicut est in sapientia.
Ad tertium dicendum, quod in contemplatione est necessaria apprehensio
quae est per intellectum et judicium, quod est per sapientiam: et ideo
necessaria sunt dona.
|
|
