|
1. Ad sextum sic proceditur. Videtur quod usuras accipere non sit
peccatum. Nihil enim est peccatum nisi quod est contra praeceptum
aliquod morale: caeremonialia autem, et judicialia legis Mosaicae nos
non obligant. Sed praeceptum de non accipiendo usuram, non est
morale: quia praecepta moralia obligant respectu omnium, et ad omnes;
sed Deut. 23, Judaeis conceditur quod fenerentur non proximis,
sed extraneis. Ergo usuras accipere non est peccatum.
2. Praeterea, constat quod ille qui alicui pecuniam mutuat, aliquod
commodum ei facit. Sed secundum philosophum in 5 Ethic., in
retributione commanet civitas, ut scilicet quantum quis fecit, tantum
ei fiat. Ergo non est peccatum, sed licitum et justum, ut pro
commodo quod mutuando fecit, aliquod lucrum reportet.
3. Si dicas, quod tenebatur ei gratis mutuare; unde in hoc peccat
quod vendit alicui quod ei debebat: contra. Secundum hoc ergo non
peccabit lucrum de mutuo quaerens, nisi quando mutuare tenetur. Sed
non semper tenetur mutuare. Ergo aliquando licet ei usuras accipere.
4. Praeterea, non minus possum accipere ab eo cui beneficus extiti,
quam ab eo cui nullum beneficium contuli. Sed si aliquis cui non
mutuassem, aliquid mihi daret de suo, etiam si sperassem accipere,
licite detinere possem. Ergo et ab eo cui beneficus extiti, mutuum
concedendo, licet mihi aliquid expectare, recipere, et detinere.
5. Praeterea, plus efficitur mihi debitor ille in quem transtuli
dominium rei meae, quam ille cui solum usum rei meae concessi. Sed in
rebus in quibus non transfertur dominium, si concedantur ad aliquem
usum, licet inde aliquid accipere, sicut patet in locationibus
domorum, equorum, et hujusmodi. Ergo multo amplius licet mihi
accipere ab eo in quem per mutuum pecuniae meae dominium transtuli.
6. Praeterea, quicumque communicat alicui in peccato mortali,
peccat mortaliter. Sed ille qui dat usuras accipiens mutuum,
communicat ei qui accipit usuras dans mutuum. Si ergo accipiens usuras
semper peccat, videtur quod et dans; quod falsum est.
1. Sed contra, Luc. 6: date mutuum, nihil inde sperantes. Sed
contra hoc veniunt feneratores. Ergo peccant.
2. Praeterea, ea quae veniunt in eamdem divisionem, sunt unius
rationis. Sed dare pecuniam ad usuram connumeratur aliis quae sunt
peccata mortalia, ut patet in Psalm. 14: domine, quis habitabit
in tabernaculo tuo? Ergo est peccatum mortale.
3. Praeterea, ubicumque est turpe lucrum, est peccatum. Sed
philosophus ponit in 4 Ethic. feneratores inter turpes lucratores.
Ergo et cetera.
Respondeo dicendum, quod ab omnibus dicitur communiter quod dare ad
usuram peccatum mortale est. Sed diversi diversas rationes assignant.
Quidam enim dicunt, quod ideo pecuniam pro certo lucro concedere non
licet, sicut donum vel equum, vel alia hujusmodi, quia pecunia non
deterioratur ex usu, sed aliis rebus aliquid deperit ex usu. Sed ista
ratio non est generalis: quia in aliquibus rebus, pro quarum
concessione aliquid accipi potest licite, nihil ex usu deperit, sicut
in concessione domus ad usum ad unum diem; et praeterea pretium quod
accipitur, non commensuratur damno quod accidit ex usu rei; non enim
tantum deperit in mutuo quantum datur. Et ideo alii assignant aliam
rationem, quia videlicet quando pecunia mutuatur, transfertur
dominium, quod non fit in domo et in aliis rebus. Justum autem
videtur ut pro usu rei quae mea remanet, scilicet domus, aliquid
accipere possim; sed pro usu pecuniae, quae fit alterius ex hoc ipso
quod mutuatur, aliquid accipere, nihil aliud est quam accipere aliquid
ab aliquo pro usu rei propriae; et ideo videtur quod est quaedam
exactio, et peccatum. Et haec ratio satis probabilis videtur; et
ideo simile accidit in omnibus rebus in quibus transfertur dominium per
mutuum, sicut granum, vinum, et hujusmodi, pro quorum usu nihil
accipere licet ultra valorem ejus quod mutuatum est. Potest tamen et
alia ratio assignari; quia omnes aliae res ex seipsis habent aliquam
utilitatem, pecunia autem non, sed est mensura utilitatis aliarum
rerum, ut patet per philosophum in 5 Ethic. Et ideo pecuniae usus
non habet mensuram utilitatis ex ipsa pecunia, sed ex rebus quae per
pecuniam mensurantur secundum differentiam ejus qui pecuniam ad res
transmutat. Unde accipere majorem pecuniam pro minori, nihil aliud
esse videtur quam diversificare mensuram in accipiendo, et dando; quod
manifeste iniquitatem continet.
Ad primum ergo dicendum, quod lex Deuteronomii loquitur de Judaeis
respectu aliarum nationum quae terram promissionis Judaeis divinitus
concessam detinebant; et ideo permissum fuit eis, usuris, et
quibuscumque exactionibus extorquere ab injuste possidentibus quod eis
juste debebatur, sicut etiam dicitur de spoliatione Aegyptiorum, qui
Judaeis mercedem laboris quo eis servierant, subtraxerunt. Vel
dicendum, quod sicut libellus repudii permissus est eis ad duritiam
cordis eorum, ne uxores interficerent, ad quod proni erant; ita etiam
permissum fuit eis fenerare extraneis, ne fratribus suis fenerarent,
ad quod eos innata avaritia incitabat.
Ad secundum dicendum, quod beneficium mutui non est amplius quam
pecunia mutuata; unde si plus exigitur, exigitur plus quam debitum
est; et ideo est injusta exactio.
Ad tertium dicendum, quod quamvis homo non teneatur semper mutuum
concedere, tenetur tamen ad hoc ut quandocumque mutuum exigit, non
plus exigat quam dederat.
Ad quartum dicendum, quod ab eo cui beneficium contuli, licet mihi
tantum sperare et accipere quantum feci, et non plus. Quidquid autem
de utilitate contingit ei cui mutuum dedi, ultra mensuram mutui ex
pecunia mutuata, hoc est ex industria ejus qui sagaciter pecunia usus
est: industriam autem ejus sibi vendere non debeo, sicut nec pro
stultitia ejus minus habere debeo.
Ad quintum dicendum, quod hoc ipso quod dominium pecuniae
transfertur, est ratio quare pro usu ejus nihil accipere debeam vel
sperare quasi mihi debitum.
Ad sextum dicendum, quod ille qui usuras dat et mutuum accipit in
necessitate, non peccat, nec usurario communicat inquantum hujusmodi:
quia non voluntarius usuram dat, sed quasi coactus necessitate.
|
|
