|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod juramentum sit de per
se appetendis. Sicut enim in littera dicitur, jurare est jus
veritatis Deo reddere. Hoc autem est honestissimum, et appetendum.
Ergo et juramentum.
2. Praeterea, in littera dicitur ex verbis Augustini: quicumque
jurat per aliquid, veneratur illud. Sed venerationem Deo exhibere
est appetendum, et frequentandum. Ergo juramentum est hujusmodi.
3. Praeterea, omnis actus in quo Deo conformamur, est per se
bonus. Sed jurare est hujusmodi: quia in Psal. 109, 4,
dicitur: juravit dominus, et non poenitebit eum. Ergo juramentum est
per se bonum.
1. Sed contra, nullius per se boni cupiditas vel delectatio
prohibetur. Sed, sicut dicit Augustinus, prohibemur jurare
cupiditate vel delectatione jurandi. Ergo jurare non est per se
bonum.
2. Praeterea, cujuslibet per se boni frequentatio est utilis. Sed
frequens juratio prohibetur in Eccli. 23, 9: jurationi non
assuescat os tuum. Ergo jurare non est bonum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod etiam non sit licitum. Omne enim quod
prohibetur, est illicitum. Sed juramentum est prohibitum, Matth.
5, 34: ego autem dico, non jurare omnino; et Jac. ult. 12:
ante omnia fratres mei, nolite jurare. Ergo juramentum est
illicitum.
2. Praeterea, nullius rei voluntas prohibetur, nisi peccati. Sed
voluntas jurandi prohibetur, cum dicitur, nolite jurare, ut sancti et
magistri dicunt. Ergo jurare est illicitum.
3. Praeterea, in sortibus, et judiciis quae fiunt per ignem et
aquam vel per duellum, expectatur divinum testimonium; et propter hoc
sunt prohibita, quia in his videtur esse quaedam Dei tentatio. Sed
juramentum est invocatio divini testimonii, ut dictum est. Ergo
juramentum est illicitum.
1. Sed contra est quod apostolus in multis locis juravit, ut patet
Rom. 1, 9: testis est mihi Deus et cetera.
2. Praeterea, nullus actus cadens supra debitam materiam est
illicitus, si non fiat ibi alterius circumstantiae corruptio. Sed
jurare per Deum est actus cadens super debitam materiam. Ergo cum non
importetur in hoc alicujus circumstantiae corruptio, videtur quod sit
licitum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod non requirantur isti tres comites qui in
littera ponuntur, ad hoc quod juramentum sit licitum, scilicet
veritas, justitia, et judicium. Ubi enim non est veritas, non est
justitia, quia veritas justitiae pars est. Sed pars non debet dividi
contra totum. Ergo veritas non debet connumerari justitiae.
2. Praeterea, judicium non videtur aliud esse quam executio
justitiae. Ergo posita justitia superfluum est ponere judicium.
3. Praeterea, juramentum quod fit sine istis comitibus, est
perjurium, ut in littera dicitur. Si ergo judicium est comes
juramenti, nunquam licebit jurare extra judicium: quod falsum est.
4. Praeterea, multa alia requiruntur ad juramentum quam ista tria,
sicut debita forma jurandi, debitum tempus statutum, ut scilicet
jejuni ad juramentum accedant, et multa hujusmodi. Ergo videtur quod
non sint tantum tres comites juramenti.
5. Praeterea, in omnibus factis nostris requiruntur ista tria.
Ergo non magis debent poni comites juramenti quam aliorum nostrorum
operum.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod sicut in
confirmatione, quae fit per rationes, duo sunt, scilicet medium
probans et id quod probatur; ita etiam in confirmatione juramenti est
dictum humanum quasi probandum, et divinum testimonium quasi medium
probans. Medium autem secundum artem syllogisticam debet esse ex eodem
genere; unde in necessariis sumuntur necessaria, et in contingentibus
contingentia. Veritas autem humanorum verborum est minimae
firmitatis, tum ex hoc quod error facile rationi accidit, tum ex hoc
quod lingua prona est ad defectum; et ideo divinam veritatem, quae est
omnino infallibilis, ad dicta nostra confirmanda assumere non multum
convenit, nisi necessitas incumbat. Et ideo juramentum non est
computandum inter ea quae sunt per se appetenda, sed inter ea quae
propter necessitatem fiunt, sicut sunt bona utilia, ut sectio
vulneris, vel aliquid hujusmodi.
Ad primum ergo dicendum, quod supposito quod jurandum sit, justum est
quod per Deum juretur, quia in hoc vis originalis omnis veritatis
verbi recognoscitur; non tamen oportet quod jurare simpliciter sit per
se justum et bonum.
Ad secundum dicendum, quod veneratio divina consistit in ipso
juramento quasi medio assumpto: sed applicatio ejus ad materiam in qua
de facili est defectus, non est omnino conveniens.
Ad tertium dicendum, quod in juramento divino medium assumitur ex
eodem genere: quia sicut Deus est immutabilis, ita etiam in dicto suo
falsitas esse non potest; et propter hoc juramentum ejus est per se
bonum: nec est simile de nostro juramento.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod aliquid potest habere
indecentiam dupliciter; vel per se, vel ex eo quod sequitur. Quod
autem ex se indecentiam habet, nullo modo potest licitum esse,
quantumcumque necessitas incumbat; sicut patet in stupro, et in aliis
quae sunt mala ex genere. Quod autem habet indecentiam propter
periculum sequens, duo requirit ad hoc quod convenienter fiat. Unum
est cautela sufficienter cavens illud periculum: aliud est utilitas
consequens: sicut patet in sectione vulneris. Si enim per eam sanitas
reddatur, et talis cautela adhibeatur quod membra cetera non
laedantur, convenienter fit. Juramentum autem inconvenientiam quamdam
videtur habere, ut dictum est, propter defectibilitatem humanorum
verborum, ad quae assumitur veritas immutabilis. Si autem humana
verba essent hoc modo defectibilia quod semper necesse esset ea
deficere, omnino juramentum de se indecentiam haberet, et nulla
necessitate liceret jurare. Sed quia verba humana non semper
deficiunt, sed aliquando veritatem habent; ideo diligenti cautela
adhibita, ut defectus evitetur, licet jurare propter aliquam
necessitatem.
Ad primum ergo dicendum, quod juramentum omnino non est prohibitum
neque per Christum, neque per apostolum ejus: sed est prohibita
facilitas jurandi propter periculum, ut scilicet quis non ex quacumque
causa juret, nec juramentum affectet tamquam per se bonum.
Ad secundum dicendum, quod voluntas absoluta est per se boni; sed
ejus quod est bonum tantum propter imminentem necessitatem, non est
voluntas absoluta, sed ex suppositione. In his ergo quae sunt per se
mala, utraque voluntas prohibetur; in his vero quae sunt per se bona,
neutra: in his vero quae sunt bona propter necessitatem aliquam,
prohibetur prima voluntas, et non secunda; et hoc modo prohibetur
voluntas jurandi.
Ad tertium dicendum, quod in praedictis factis ubi expectamus divinum
judicium vel testimonium, praefigit homo quasi terminum et modum Deo
testimonium reddendi; et ideo est quaedam Dei tentatio: sed in
juramento non fit ita, et ideo non est simile.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod ad hoc quod juramentum sit
rectum, tria requiruntur. Unum ex parte ipsius rei de qua juratur;
et sic requiritur veritas per quam dictum rei adaequatur, alias dictum
non esset confirmatione dignum. Aliud requiritur ex parte causae pro
qua juratur; et sic requiritur justitia, alias non esset debita
necessitas. Tertium requiritur ex parte jurantis; et sic requiritur
ut cum discretione juret, alias non adhiberetur debita cautela; et sic
est judicium.
Ad primum ergo dicendum, quod veritas non accipitur hic secundum quod
est pars justitiae, sed secundum quod est adaequatio vocis ad rem.
Ad secundum dicendum, quod judicium non accipitur hic quod est unius
in ordine ad alterum, quod est executio justitiae; sed quod est
alicujus ad seipsum in hoc quod discutit quid facere debeat, et quid
accidere possit.
Et per hoc patet solutio ad tertium.
Ad quartum dicendum, quod in judicio, quod est discretio jurantis,
includitur debita forma et eventus et tempus et omnia quae ex parte
jurantis consideranda occurrunt.
Ad quintum dicendum, quod propter periculum quod in juramento
imminet, prae aliis nostris actibus, praecipue juramento isti comites
adhibentur.
|
|
