|
Quaestiuncula 1
1. Ad quintum sic proceditur. Videtur quod non omne perjurium sit
peccatum mortale. Sicut enim contingit mentiri jocose, ita et
perjurare. Sed mendacium jocosum non est peccatum mortale. Ergo nec
perjurium.
2. Praeterea, contingit quod propter consuetudinem jurandi aliquis
ex lapsu linguae falsum jurat; et esset grave dicere, quod talis
mortaliter peccaret. Ergo non omne perjurium est mortale peccatum.
3. Praeterea, sicut jurare falsum, ita etiam jurare sine causa
prohibetur praecepto secundo Decalogi: non assumes nomen Dei tui in
vanum. Sed jurare sine causa non semper est peccatum mortale. Ergo
nec jurare falsum: ergo ut prius.
1. Sed contra, Augustinus in quodam sermone dicit, quod falsa
juratio perniciosa est. Sed nihil dicitur esse perniciosum nisi
peccatum mortale. Ergo perjurium est peccatum mortale.
2. Praeterea, omne quod est contrarium praecepto legis, est
peccatum mortale. Sed perjurium directe contrariatur huic praecepto:
non assumes nomen Dei tui in vanum. Ergo et cetera.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non liceat juramentum recipere vel
exigere. Nam super illud Roman. 1, 9: testis est mihi Deus,
dicit Glossa: tu non facis malum qui bene uteris juratione, ut alteri
suadeas quod utile est; sed a malo est, supple illius qui recipit
juramentum. Ergo recipiens juramentum peccat.
2. Praeterea, ille qui exigit ab aliquo juramentum, vel scit eum
jurare verum, vel scit eum jurare falsum, vel nescit an falsum an
verum juret. Si scit eum jurare verum, videtur peccare, quia pro
nihilo facit eum jurare. Si scit eum juraturum falsum, homicida
illius est, ut in littera dicitur. Si autem nesciat alterutrum, de
hoc dicit Augustinus super illud Rom. 1: testis est mihi Deus:
non audeo dicere hoc non esse peccatum, sed humana tentatio est. Ergo
exigere juramentum quolibet modo peccatum est.
3. Praeterea, Rom. 1, dicitur, quod qui consentiunt male
facientibus, digni sunt morte. Sed qui jurat per idola, peccat
mortaliter: qui autem ab eo juramentum recipit, videtur ei
consentire. Ergo ad minus recipiens tale juramentum, peccat.
1. Sed contra est quod legitur Gen. 31, de Jacob, qui recepit
juramentum Laban, qui scilicet per deos suos juravit: nec est
dicendum quod peccaverit.
2. Praeterea, sine quo non potest ordo judiciarius observari, non
videtur esse peccatum. Sed ordo judiciarius in multis casibus sine
receptione juramenti observari non posset. Ergo recipere juramentum
non est peccatum.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod juramentum est duplex.
Quoddam in quo aliquis percipit se jurare; et tunc si falsum jurat,
credo quod semper peccet mortaliter, sive sit juramentum solemne, sive
non solemne; et praecipue quando percipit esse falsum quod jurat.
Quoddam vero juramentum est in quo homo non attendit ad juramentum, et
quasi non percipit se jurare, sed ex lapsu linguae in juramentum
prolabitur; et quia tunc quasi nesciens jurat, et nesciens non
reputatur voluntarius, ideo in tali casu videtur quis non voluntarie
jurare. Unde si sit falsum hoc de quo jurat, sive percipiat esse
falsum, sive non, dummodo non sit mendacium perniciosum, non dico
quod sit peccatum mortale, sed veniale; valde tamen cavendum propter
vicinitatem ad mortale.
Ad primum ergo dicendum, quod non est simile de mendacio et perjurio:
quia juramentum non est nisi cum magna cautela adhibendum, ut dictum
est, et propter utilitatem aliquam; unde si jocose aliquis perjurat,
non excusabitur.
Ad secundum patet solutio ex dictis.
Ad tertium dicendum, quod jurare sine causa non directe opponitur illi
praecepto, sed indirecte. Directe autem opponitur ei jurare falsum;
quia hoc est quod confirmari non potest, unde vana est juratio. Unde
non oportet quod jurare sine causa semper sit mortale peccatum, sicut
jurare falsum.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut jurare non semper malum
est, sed quandoque est licitum, quando pro necessitate aliqua et cum
cautela juratur; ita etiam juramentum recipere vel exigere ex causa
necessaria, et aliis debitis circumstantiis observatis, potest esse
sine peccato.
Ad primum ergo dicendum, quod non intelligitur ibi malum culpae, sed
malum poenae, quod est ex ignorantia illius qui juramentum recipit: si
enim sciret an esset verum hoc pro quo juratur, juramento opus non
esset.
Ad secundum dicendum, quod quando aliquis scit vel probabiliter credit
quod aliquis pejerabit, non licet ei juramentum exigere, nisi forte
sit in loco judicii: quia juramentum in judiciis non tantum exhibetur
propter judicem, sed propter alios; unde non est in potestate ejus
juramentum remittere, quod secundum ordinem juris exhibendum esset.
Similiter si sciat eum juraturum verum, potest licite juramentum
exigere non pro se, sed pro aliis qui hoc nesciunt. Si autem
dubitet, dubitatio ex tanta suspicione procedere potest, quod cum
peccato erit. Et ideo Augustinus non audet dicere quod sit sine
peccato; non tamen dicit quod semper sit peccatum.
Ad tertium dicendum, quod ille qui jurat per idola, peccat quidem
quantum ad formam juramenti, sed non quantum ad assertionem veri, vel
promissionem alicujus quod redundat in bonum commune; et quantum ad hoc
potest ei consentiri sine peccato, sed non quantum ad primum; et ideo
juramento ejus uti possumus quandoque sine peccato.
|
|
