|
Quaestiuncula 1
1. Ad quartum sic proceditur. Videtur quod lex vetus non solum
temporalia, sed aeterna promittebat. Illud enim in lege promittitur
quod merces legis ponitur. Sed Deus seipsum mercedem Abrahae
promisit, qui est bonum aeternum, ut patet Genes. 15. Ergo non
solum temporalia, sed aeterna promittebat.
2. Praeterea, quod promittitur in lege, est praemium virtutis.
Sed praemium virtutis debet esse melius virtute. Cum igitur virtus
sit melior omni mercede temporali, videtur quod lex terrena promittere
non debuerit.
3. Praeterea, illud quod est contra rationem virtutis, in lege
fieri non debet. Sed virtuti contrarium est, et ejus corruptivum, ut
actus ejus propter bonum terrenum fiat. Ergo promissio terrenorum in
lege fieri non debuit.
1. Sed contra, illis solis potest homo ad bene faciendum invitari,
quae in pretio habet. Sed carnalis populus, cui lex vetus data fuit,
sola bona temporalia in pretio habebat. Ergo eorum sibi promissio
fieri debuit.
2. Praeterea, 1 Corinth. 15, 46: non prius quod
spirituale, sed quod animale. Sed lex vetus primo danda erat. Ergo
non spiritualis promissio, sed temporalis in ea fieri debuit.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod lex vetus non differat a nova per radicem
timoris et amoris. Differentia enim legis non attenditur ex
diversitate observantium legem, sed potius e converso; cum lex sit
regula et mensura observantium ipsam. Sed facere aliquid ex timore vel
amore contingit ex diversa dispositione observantium legem. Ergo penes
hoc duae leges non distinguuntur.
2. Praeterea, nullus fructuose legem custodit, nisi qui ex amore
eam observat. Sed in statu veteris legis multi fuerunt qui eam
fructuose observabant, vitam aeternam ex hoc promerentes. Ergo lex
vetus et nova non distinguuntur per timorem et amorem.
3. Praeterea, timor servilis, qui contra amorem dividitur,
respicit poenam. Sed majoris poenae comminatio fit in nova lege quam
in veteri, ut patet Hebr. 10, 29: quanto, inquit, putatis
deteriora mereri supplicia qui filium Dei conculcaverit? Ergo lex
nova magis in timore consistit quam vetus.
1. In contrarium est quod Augustinus dicit, quod brevis differentia
legis et Evangelii est timor et amor.
2. Praeterea, Rom. 8, 15: non accepistis spiritum servitutis
iterum in timore; dicit Glossa: praecepta in veteri lege timore
servabantur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod lex vetus non sit magis onerosa quam
nova. Quod enim se habet ex additione ad aliud, plura continet. Sed
nova addit supra veterem, Matth. 5. Ergo plura continet; et ita
videtur difficilior.
2. Praeterea, quanto est perfectior status virtutis, tanto majorem
difficultatem habet: quia ars et virtus circa difficile et bonum sunt,
ut dicitur in 1 Ethic. Sed status novae legis est perfectior quam
status veteris. Ergo lex nova est difficilior.
3. Praeterea, infirmis et parvulis levia onera sunt imponenda. Sed
illi qui erant in veteri lege, parvulis comparantur; qui autem sunt in
nova, viris perfectis, ut patet Gal. 4. Ergo lex nova est gravior
quam vetus.
1. Sed contra est quod dicitur Matth. 11, 30: jugum meum
suave est, et onus leve.
2. Praeterea, Act. 15, 10, dicit Petrus de veteri lege:
hoc est onus quod nec nos nec patres nostri potuerunt portare. Ergo et
cetera.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod secundum Dionysium in
5 cap. Ecclesiast. Hierarch., lex nova media est inter Ecclesiam
caelestem et statum veteris legis; et ideo aeterna bona, quae in
caelesti Ecclesia palam et copiose exhibentur, in nova lege manifeste
promittuntur; in veteri autem lege non promittebantur, nisi sub
quibusdam figuris. Unde Hebr. 10, 1, dicitur: umbram habens
lex futurorum bonorum. Et hoc propter tres causas praecipue. Primo
ut ex his quae cognoscebant, assuefierent etiam a Deo majora sperare.
Secundo ut non solum cognitio, sed affectus, a temporalibus ad
aeterna manuduceretur. Tertio, quia bona aeterna nondum statim eis
poterant exhiberi, nondum soluto pretio; unde dilatio promissorum
inefficacem faceret apud infirmos promissionem.
Ad primum ergo dicendum, quod ubicumque promittuntur aeterna in veteri
lege, hoc est sub quadam figura et similitudine temporalium; et
secundum hoc etiam Deus se mercedem Abrahae constituit ad litteram,
quasi remuneratorem in multiplicatione seminis et in terrae promissae
collatione. Vel dicendum, quod hoc intelligitur de promissione
communiter omnibus facta in veteri lege, non autem de illa quae fiebat
specialiter ad aliquos perfectos viros, qui ad legem novam
pertinebant.
Ad secundum dicendum, quod promissiones temporales non ponuntur in
lege quasi praemia virtutum, sed quasi incitamenta quaedam ad
virtutem.
Ad tertium dicendum, quod sicut facere aliquid timore poenae est
contra rationem perfectae virtutis, tamen ducit ad virtutem; ita etiam
facere aliquid propter retributionem temporalem; et ideo sicut in lege
fit comminatio poenae, ita etiam potest fieri promissio temporalis
mercedis.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod ex ipso modo legislationis
apparet quod lex vetus est lex timoris, lex autem nova lex amoris.
Lex enim nova ex ostensione divinae caritatis initium sumpsit: quia in
effusione sanguinis Jesu Christi, qui fuit perfectissimae caritatis
signum, novum testamentum consummatum est. Lex autem vetus in
ostensione divinae potestatis, quae timorem incutit, initium sumpsit;
unde et in ipsa legislatione propter fulgura, voces, et tonitrua
terror audientes invasit, ut dicerent: non loquatur nobis dominus, ne
forte moriamur, Exod. 20, 19; et ideo vetus lex homines
praecipue inducebat per comminationem poenarum; nova vero lex per
beneficia exhibita, et speranda; et hoc satis competebat statui humani
generis, ut prius quasi rudis populus per timorem poenae cogeretur,
postmodum vero per amorem in bono perficeretur; sicut enim timor est
via ad amorem, ita lex vetus ad novam.
Ad primum ergo dicendum, quod ista differentia non tantum sumitur ex
parte observantium legem, sed ex modo editionis legis, ut dictum est.
Ad secundum dicendum, quod illi qui in veteri lege ex amore legem
observabant, perfecti erant; unde ad legem novam pertinebant, in qua
est status perfectionis.
Ad tertium dicendum, quod quamvis lex nova majora supplicia
comminetur, tamen comminatio suppliciorum non est principalis inductio
in legem novam, sicut erat in lege veteri; sed magis promissio
praemiorum, et commemoratio beneficiorum quae ad amorem incitant; et
ideo lex nova non timorem, sed amorem, principalem radicem habet.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod difficile et onerosum mensuratur
secundum virtutem sustinentis: aliquid enim onerosum est debili quod
forti est leve. Et ideo de onere legis et Evangelii possumus loqui
dupliciter: aut quantum ad gravitatem praeceptorum secundum se, aut
per comparationem ad virtutem observantium. Si primo modo; sic
quantum ad numerum praecepta veteris legis erant magis onerosa: quia
lex vetus arctabat ad caeremonialia multa, et judicialia: lex autem
nova ad moralia tantum, quae etiam lex naturae imperat, et in uno
verbo abbreviato dilectionis Dei et proximi concluduntur. Sed quantum
ad explicationem istorum praeceptorum, sic praecepta novae legis
quodammodo sunt difficiliora: quia magis explicatur virtus praeceptorum
moralium in nova lege quam veteri; et superaddit lex nova consilia,
quamvis ad ea non cogat; et quaedam etiam prohibet quae lex vetus
permittebat, infirmitati deferens, sicut libellum repudii, et
hujusmodi. Si autem secundo modo, sic absolute lex vetus onerosior
erat: tum quia auxilium gratiae non conferebat ad mandata implenda,
sicut nova facit; tum quia vetus lex per modum timoris cogebat ad hoc,
ad quod nova lex ex amore inducit, qui omnia levia facit.
Ad primum ergo dicendum, quod additio novae legis ad veterem vel est
quantum ad consilia ad quae nova lex non obligat, vel etiam quantum ad
explicationem eorum quae in veteri lege implicite habebantur; unde ex
hoc non potest concludi quod lex nova sit gravior.
Ad secundum dicendum, quod virtuosus ea quae ad virtutem pertinent,
delectabiliter exequitur, ut dicitur in 1 Ethic.; et ideo virtus
perfecta levius quantumcumque difficilia exequetur, quam carens virtute
facilia: cui hoc ipsum triste est, quod a delectationibus illicitis
abstineat.
Ad tertium dicendum, quod sicut qui tortuosa ligna dirigunt, ad
partem contrariam magis deflectunt, ut sic ad rectitudinem etiam, ut
dicitur in 2 Ethic. veniant; ita tendentibus ad virtutem faciendum
est, ut qui a rectitudine virtutis distorti fuerunt, magis a
contrariis vitiis abstrahantur. Et propter hoc etiam poenitentibus
graviora onera imponuntur quam innocentibus. Et ita etiam carnali
populo et cervicoso majora onera imponenda fuerunt ad ejus duritiam
edomandam, cum tamen modum ejus non excederent, sicut etiam infirmis
diaeta arctior, et pueris disciplina strictior imponitur.
|
|
