|
Lux orta est justo, verbum istud est breve, et in eo multiplex
sententia: et est in Psalm. 96, 12. Legimus quod nativitas
beatae virginis multis figuris in veteri testamento est praemonstrata:
et inter alias figuras tribus figuris est specialiter designata:
scilicet in ascensu aurorae, in ortu stellae, et in egressione virgae
de radice. In ascensu aurorae designatur ipsius nativitas quantum ad
ejus sanctificationem. In ortu stellae praefiguratur quantum ad ejus
virginitatis integritatem. In egressu virgae quantum ad elevationem et
magnam contemplationem. De ascensu aurorae, quo praefigurabatur
nativitas beatae virginis quantum ad ejus sanctificationem, habetur in
Genesi 32, 26, quod dixit Angelus ad Jacob: dimitte me: jam
ascendit aurora. Jacobo luctante coetus significatur antiquorum patrum
qui luctabantur cum Angelo duobus brachiis, scilicet fletu et
oratione. Unde in Oseae 12, 4: invaluit ad Angelum, et
confortatus est: flevit et rogavit eum. Sed postquam Angelus
cognovit ascensum aurorae in nativitate beatae virginis gloriosae,
dixit: dimitte me, quasi dicat: noli me amplius rogare, sed recurre
ad beatam virginem. Aurora finis est noctis praecedentis et initium
diei sequentis. Similiter in ortu beatae Mariae virginis nox culpae
est terminata, et dies gratiae est inchoatus: unde Sedulius: dedit
vitiis finem et moribus disciplinam. Secundo praefigurata est
nativitas virginis gloriosae in ortu stellae quantum ad virginitatis
integritatem. Unde Balaam Num. 24, 17: orietur stella ex
Jacob, et consurget virga de Israel. Comparatur autem ejus ortus
stellae, quantum ad virginitatis integritatem; quia sicut stella
radium emittit sine sui corruptione et sine luminis diminutione et
amissione, sic beata virgo filium suum genuit sine violenta carnis
apertione, et sine virginitatis amissione. Unde Bernardus: merito
beata virgo sideri comparatur; quia sicut sidus emittit radium suum
sine sui corruptione, et sicut radius emissus non diminuit sideris
claritatem, sic nec filius matris virginitatem. Tertio fuit
praemonstrata nativitas gloriosae virginis in egressu virgae quantum ad
ipsius contemplationem. Isa. 11, 1: egredietur virga de radice
Jesse, et flos de radice ejus ascendet et cetera. Virga erecta est
versus caelum: in quo signatur contemplatio beatae virginis, quae
superavit ista terrena et habuit cor elevatum ad superna. Unde
Bernardus: oh virgo sublimis. In quo sublimi? Mentem erigis usque
ad sedentem in throno, usque ad dominum majestatis. Sic ergo triplici
figura praefigurabatur nobis nativitas beatae Mariae virginis. Fuit
autem sicut aurora in nativitate, sicut stella oriens in filii Dei
productione: virga egrediens in honesta conversatione. Istas figuras
David sub uno versu comprehendit dicens: lux orta est justo et
cetera. Lux terminat noctem et inchoat diem, emittit radium, nec
incurrit corruptionem, et omissis inferioribus naturalibus tendit ad
superiora. Coetus autem apostolorum in Evangelio appellatur lux.
Unde Matth. 5, 14: vos estis lux mundi. Item Angeli dicuntur
lux: unde in Genesi 1, 3: dixit Deus, fiat lux, et facta est
lux. Et dicit Glossa quod hoc intelligitur de spiritibus beatis,
scilicet de Angelis; et cum beata virgo transcendat coetum apostolorum
et Angelorum, propter ipsius excellentiam competenter dicitur lux.
Item alia ratione potest appellari lux. Videmus Deum qui dicit
Joan. 8, 12: ego sum lux mundi: et beata virgo istam lucem
germinavit, et impossibile est lucem generari nisi a luce, univoca
generatione: ergo competenter dicitur lux. Bene igitur conveniunt
sibi verba ista: lux orta est justo et cetera. Notentur autem hic duo
specialiter. Primo ortus gloriosae virginis, cum dicitur: lux orta
est. Secundo nativitatis fructus, ibi: justo et rectis corde
laetitia. Lux orta est justo, idest patri Joachim, sicut ejus
filia, et justo, idest Christo orta est lux, idest beata virgo
tamquam specialis mater futura: vel orta est justo, idest poenitenti
tamquam advocata. Unde cantatur: eja virgo advocata nostra. Item
lux orta est justo, idest justitiam exercentibus, idest activis: et
rectis corde laetitia, idest contemplativis. Justitiam operantes
dicuntur activi: ad superna elevati per contemplationem dicuntur
contemplativi: et isti indigent luce dirigente ad bonam operationem,
et ad Dei contemplationem. Patet modo quare beata virgo dicitur lux,
et quibus figuris praefigurata est. De hac parte: lux orta est justo
erit sermo: de residuo erit collatio. Visae sunt rationes quare beata
virgo lux appellata: addamus adhuc et alias. Videmus quod lux
corporalis est origo gaudiorum, dux viatorum vel itinerantium,
expulsiva tenebrarum, diffusiva similitudinis, mater gratiarum
caelorum, speciosissima creaturarum, et delectatio et consolatio
oculorum. Ista inveniuntur in beata virgine propter quae conspectus
appellatur bonus. Primo dico, est lux origo gaudiorum, quia existens
in mari multum appetit et gaudet de luce. Unde id bene convenit
virgini quae figuratur in Esther 8, 16. Unde dicitur Judaeis,
idest confitentibus, scilicet Christianis qui Christum Deum et
hominem confitentur, nova lux idest beata virgo, quae dicitur lux
nova, quia nec primam visa est nec habere sequentem. Et dicitur lux
(quia) est sine tenebris peccati et ignorantiae. Oriri visa est
oculis cordis, et quomodo nunc fit oculis corporis; gaudium,
interius; honor quoad proximum, et tripudium quo ad Deum. De gaudio
ortus istius dicitur Salomonis, Prov. 13, 9: lux justorum,
idest beata virgo, laetificat; lucerna impiorum extinguetur. Secundo
est lux via et dux itinerantium. Similiter beata virgo directrix est
in via ista. In Joan. 12, 35, dicitur: ambulate, dum lucem
habetis, ne tenebrae vos comprehendant. Dicit: ambulate, in bono
proficiendo: non dicit, state otiosi sicut illi de quibus dicitur in
Evangelio, Matth. 20, 6: quid hic statis tota die otiosi? Non
dicit: dormite, sed ambulate, dum lucem habetis, idest beatam
virginem, ne tenebrae vos comprehendant, idest opera tenebrarum, vel
tenebrosi Angeli, idest Daemones; vel tenebrae, idest infernalia
supplicia. Unde Prov. 4, 18, dicitur: justorum semita, quasi
lux splendens procedit, et crescit usque in perfectum diem. Justorum
semita, idest beata virgo, quae semita est, idest arcta et munda:
scilicet beata virgo est munda per virginitatis munditiam, et arcta per
religionis arctationem, et recta per viae rectitudinem. Justorum
igitur semita, idest beata virgo quasi lux, quantum ad se,
splendens, quantum ad alios, procedit de bono in melius proficiendo,
et crescens usque ad perfectum diem, idest usque ad gaudium
aeternitatis. Tertio, lux est expulsiva tenebrarum. Similiter ad
potentiam virginis gloriosae extirpantur vitia. Isaiae 9, 2:
populus qui ambulat in tenebris, (scilicet ignorantiae ante adventum
Christi et nativitatem beatae Mariae virginis) vidit lucem magnam,
scilicet beatam virginem, quae fuit lux magna, quia sicut filius ejus
totum mundum illuminat, sic beata virgo totum genus humanum. De ista
luce dicitur in Genesi 1, 3: dixit Deus, fiat lux et facta est
lux. Fiat lux ad animae beatae virginis creationem, et facta est lux
in sanctificatione. Gen. 1, 4: et divisit Deus lucem a
tenebris, quia post peccatum non fecit. De ista luce dicitur in
Genesi 32, 26: dimitte me: jam enim ascendit aurora. In aurora
fugantur tenebrae et introducitur lux. Similiter beata virgo fugat
tenebram peccati, et introducit lucem gratiae. Etiam dicitur aurora,
quasi hora rorans, quia in ejus ortu melliflui facti sunt caeli. Item
dicitur aurora, quasi aura bona, quia tunc garriunt, et quodammodo
gaudium et laetitiam ostendunt aves: similiter patres caeli laetitiam
habuerunt in ortu virginis. Item dicitur aurora, idest aurea aura, a
pretiositate. Unde Bernardus: tolle solem qui illuminat totum
mundum: ubi dies est? Tolle Mariam, maris stellam hujus magni et
spatiosi, idest mundi; et quid nisi caligo et densissimae tenebrae
relinquentur? Quid ergo? Si praesens est, tenebra fugatur, et si
praesens est, lux inchoatur. Quarto est lux radiorum suorum diffusiva
et communicativa. Similiter beata virgo radios suae gratiae omnibus
diffundit et communicat. Unde in Ecclesiastico 24, 26 - 27:
transite ad me omnes, qui concupiscitis me, et a generationibus meis
adimplemini: spiritus enim meus super mel dulcis et cetera. Transite
scilicet de mundi vanitate ad me scilicet plenam gratiae; vel transite
de mundi errore ad me habentem virtutem; vel transite de deliciis ad me
castitatem amantem, et meis generationibus, idest a charismatibus
gratiarum, adimplemini: non parum accipietis, videlicet multum:
spiritus enim meus super mel dulcis, quia beata virgo omnibus est
propitia et misericors; unde Bernardus: beata virgo omnibus sinum
suae misericordiae aperit, et omnes de plenitudine ejus accipiunt,
aeger curationem, tristis consolationem, peccator veniam, justus
gratiam: porro filius Dei carnis substantiam; ut nullus sit qui se
abscondat a calore ejus. Quinto est lux mater gratuita colorum. Sic
beata virgo mater est virtutum. Sicut colores pulchrificant corpus,
sic virtutes animam, quia mater virtutum est beata virgo. Dicitur in
Eccl. 24, 24: ego mater pulchrae dilectionis, scilicet quo ad
Deum. Dilectio est duorum ligatio. Ligat nos cum Deo, et
timoris, quo refugimus peccatum. Salomon: justus timet, et declinat
a malo. Et alibi dicitur Eccli. 1, 27: timor domini expellit
peccatum. Et agnitionis, scilicet sanctae fidei, et sanctae spei,
idest spei futurae beatitudinis. Unde Bernardus: si quid, inquit,
est nobis virtutis, si quid salutis et gratiae, totum ab illa novimus
redundare quae deliciis affluebat. Hic est enim ille hortus conclusus
quem divinus Auster perflavit, et fluunt aromata illius in charismata
gratiarum. Sexto, est lux splendidissima creaturarum. Similiter
beata virgo. Unde in libro sapientiae 7, 29: speciosior est
sole, idest viro justo lucente in Ecclesia militante; et super omnem
dispositionem stellarum, idest sanctorum in Ecclesia triumphante,
luci comparata, idest angelicae creaturae, invenietur potentior
dignitate et pulchritudine. Septimo et ultimo, est lux delectatio et
consolatio oculorum. Similiter beata virgo est consolatio hominum.
Unde in libro sapientiae 7, 10, dicitur, super salutem, qua
fugatur infirmitas, et super speciem corporis, qua purgatur
deformitas, dilexi eam et proposui pro luce bonae vitae habere illam.
Ista lux odiosa est malis, ut Daemonibus, et delectabilis bonis.
Unde beatus Augustinus dicit quod palato infirmo panis est amarus qui
sano est dulcis; et oculis aegris odiosa est lux quae puris oculis est
amabilis. Haec lux est amabilis intellectui qui sanatur per fidem, et
affectui qui sanatur per charitatem. Nec mirum si beata virgo est
amabilis; quia de ipsa dicitur Esther 2, 15, quod erat enim
formosa valde et incredibili pulchritudine, et oculis omnium gratiosa
et amabilis videbatur. Prov. 11, 16, dicitur de ipsa: mulier
gratiosa inveniet gloriam, scilicet aeternam, ad quam nos perducat qui
cum patre et spiritu sancto vivit et cetera.
|
|
